Cem Bayındır

Merhaba;

Bu sayıda Keban’daki en eski tarihsel yapılardan olan Keban Yusuf Ziya Paşa Camisini yaptıran ve uzun bir süre Keban Maden Emini olarak ilçemizde görev yapan Osmanlı İmparatorluğu sadrazamlarından Yusuf Ziya Paşa’nın yaşamının anlatıldığı Kamûsü’l-A’lâm’dan bir bölüm var. Kamûsü’l-A’lâm, Şemsettin Sami’nin Osmanlıca harflerle yazılmış ve ilk ansiklopedi sayılabilecek, önemli bir yapıtı olup, yapıtın 6. cildinin 4816. Sayfasındaki bu bölümü, günümüz Türkçe harfleriyle özgün biçimiyle yayınlıyorum. Çeviri, rahmetli Amcam Ahmet Bayındır’ındır.

YUSUF  ZİYA  PAŞA

(Yahut Ziyaeddin Yusuf Paşa)

Cennet-mekân Sultân Selim Hân-ı sâlis  ve cennet-mekân Sultân Mahmud-ı sâni Hazretleri devirlerinde iki defa mesned-i sadâret-i uzmâya geçmiş vüzerâdan olup, Gürcüyy’ül-asldır. Mîr-âhûr Mustafa Paşa’nın kölesi olup, bunun oğlu İbrahim Bey’in idaresinde terbiye ve badehu i’tâk olunarak, bazı vüzerânın hizmetinde bulunmuş, ve nihayet Maden emanetine ve 1213’de bu emanete ilâveten ve rütbe-i vezâretle Erzurum Valiliği’ne nasb olunmuş; ve yine o sene Fransızların Mısır’a duhûlleri üzerine,  Der-saâdet’e celple, mühr-i sadâret uhdesine bi’t-tevdi, serdârlıkla cânib-i Mısır’a izâm; ve bu mesele ile uğraşarak, yedi seneye karib müddet mesned-i vekâlet-i mutlakada kaldıktan sonra, 1220’de kendi rızâ ve ihtiyârıyla maden mâlikânesine iâde; ve müteâkiben Rusya muhârebesi açılmakla, Erzurum Valiliği ve Şark ser-askerliği dahi uhdesine ihâle olunmuştu. Cennet-mekân Sultân Mustafa Hân Hazretleri’nin cülûsundan sonra Bağdat Valiliği’ne nasb olunarak, azîmet etmezden evvel, cennet-mekân Sultân Mahmut Hân-ı sâni Hazretleri zîver efzâ-yı taht-ı Osmâni olmakla, 1224’de sâniyen mesned-i sadâret-i uzmâya nasb, ve Der-saâdet’e celp ile, yeniden Rusya seferi açıldıkta serdârlıkla Rumeli cânibine azîmet etmiş; bu defa dahi iki seneye karîb müddet idâre-i umûr-ı devlet ettikten sonra, 1226’da azl ile Dimetoka’ya ve badehu Rodos’a ikâmete memur olmuş; ve sonra Ağriboz muhafızlığına nasb ve bir sene mürûrunda Sakız’a nakl olunarak, orada ikâmete memur iken, 1234’de vefat etmiştir. Kâtip ve şâir ve âkıl bir vezir idiyse de, umûr-ı harbiyede tecrübesi ve tıynetinde şecâat ve cesareti olmadığından, gerek Mısır’da ve gerek Anadolu ve Rumeli’nde muvaffak olamamıştı.

Kamûsü’l-a’lâm, Cilt: 6                                                                                  Şemsettin SAMİ

Sayfa:4816-4817  Görsel bölümde ise Yusuf Ziya Paşa’nın bir resmi bulunuyor. Saygılarımla…

Cem BAYINDIR